Türkiye’nin Brüt Dış Borç Stoku Çıktı

Türkiye brüt dış borç stoku, 2009 yılının üçüncü döneminde (Temmuz-Ağustos-Eylül) bir önceki döneme göre yüzde 1,8 artarak 273,5 milyar dolara çıktı.

 

Hazine Müsteşarlığından yapılan açıklamaya göre, Türkiye’nin brüt dış borç stoku 2009 yılının ikinci çeyreğinde (Nisan-Mayıs-Haziran) 268,6 milyar dolar idi.

2009 yılı Eylül ayı sonu itibarıyla, özel sektör borçlarının toplam dış borç stoku içerisindeki payı 176,3 milyar dolar ile yüzde 64,5 ve kamu kesimi borçlarının payı 83,5 milyar dolar ile yüzde 30,5 oldu. Merkez Bankası borçlarının toplam borç stoku içerisindeki payı ise 13,6 milyar dolar ile yüzde 5 olarak belirlendi.

Kamu idarelerinden oluşan Merkezi Yönetim dış borç stoku, 2009 Eylül sonu itibarıyla 74,6 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu miktarın 41,1 milyar dolar tutarındaki kısmı uluslararası finansal piyasalarda gerçekleştirilen tahvil ihraçları stokundan oluştu.

Merkezi yönetim dışında kalan mahalli idareler, fonlar, kamu bankaları, KİT’ler ve diğer finansal olmayan kamu kuruluşlarının toplam dış borçları, 2009 Eylül sonu itibarıyla 8,9 milyar dolar tutarında gerçekleşti.

ÖZEL SEKTÖR DIŞ BORÇLARI

2009 Eylül sonu itibarıyla kısa vadeli özel sektör dış borcu 44,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu tutar içinde bankacılık sektörünün payı 22,2 milyar dolar ile yüzde 50,3 oldu.

Özel sektörün 2009 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla orta-uzun vadeli dış borçları 132,2 milyar dolar olarak gerçekleşti. Finansal olmayan kuruluşlar 95,4 milyar dolar ile uzun vadeli özel sektör dış borç stoku içinde en büyük paya sahip olarak belirlendi.

Merkez Bankası uzun vadeli dış borçları, 2009 yılı üçüncü çeyreğinde 11,8 milyar dolar, kısa vadeli dış borçları ise 1,8 milyar dolar tutarında gerçekleşti.

2009 Haziran – 2009 Eylül döneminde dış borç stoku, döviz kuru değişikliklerinden dolayı yaklaşık 6,4 milyar ABD Doları tutarında artış gösterdi.

KİT Dış Borç Stokları Ve İstihdam Rakamları

Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve özelleştirme kapsamındaki kuruluşların iç ve dış borç stokları 70 milyar 792 milyon 704 bin liraya ulaştı.

 

Hazine verilerine göre, Eylül ayı sonu itibarıyla, KİT’lerin iç borç stoku azalırken, dış borç stoku arttı.

İç borç stoku, ikinci çeyrekte 64 milyar 181 milyon 469 bin lira iken, üçüncü çeyrek sonunda 62 milyar 391 milyon 935 bin liraya geriledi.

Dış borç stoku ise ikinci çeyrekte 6 milyar 331 milyon 625 bin liradan, üçüncü çeyrek sonunda 8 milyar 400 milyon 769 bin liraya çıktı.

İSTİHDAM

Öte yandan, üçüncü çeyrek sonu itibarıyla, KİT’lerde çalışan toplam istihdam 207 bin 308 kişiye ulaştı.

Hazine portföyündeki 22 KİT’te çalışan sayısı 152 bin 258 kişiye çıkarken, özelleştirme portföyündeki 7 KİT’te çalışan sayısı ise geçen yılın sonu itibarıyla 56 bin 719 iken bu yılın Eylül ayı sonu itibarıyla 55 bin 50 kişiye geriledi.

BİR İLK GERÇEKLEŞTİ

İlk defa Avrupa Birliği (AB) standartlarına göre harmonize edilen hesaplamalara göre ulusal dış borçların milli gelire oranı yüzde 93′lerden 2006 sonunda yüzde 61′lere kadar gerilemiş. Borcun mutlak olarak artışına dikkat çekenler, bu borçla ne yapıldığını es geçiyor. Yine görüldüğü üzere AB’de Macaristan hariç, borçların milli gelire oranı hiçbir ülkede Türkiye’den daha düşük değildir

FARK BASİT

Maliyetleri içeridekine göre uygunsa ve kaynaklar daha çok yatırım için kullanılıyorsa piyasa Özel sektör borcu  50,4 milyar $’dan 121 milyar $’a sıçramış. Çünkü yeni dönemde büyümenin motor gücü özel kesim. Kamu açıklarının yerini özel kesiminki alıyor. Kamununki saray beslemelerine giderken, özelinki üretime gidiyor. Kamunun açığını sonunda halkımız öderdi, özelin borcunu ise sonunda kendileri ödeyecek. Fark bu kadarcık!

Borcun 40 milyar doları kısa vadeli. Bu da şirketler ve bankalar arasında eşitçe bölüşülüyor. Kısa vadeli özel sektör borcunun GSMH’ya oranı yüzde 10. Oldukça yüksek bir oran.

Eğer kur rejimi esnek ise, borçlanmalar Hazine garantili değilse, borçların vadeleri yeterince uzun ve ekonomisinde borç, vereni ve alanı ilgilendirir. Bakıldığında alınan borçlar yele verilmemiş. Yatırım ve büyüme hamlesinin başka türlü sürdürülmesi imkânsızdı.

İŞİN ASLI!

Türkiye’nin ulusal dış borçları konusunda birçok kişinin kafası karışık. Bakın, Anka Ajansı’nın geçtiği habere göre, bir sayın ‘iktisatçı’, “AK Parti döneminde Türkiye’nin dış borcu 130 milyar dolardan 206,5 milyar dolara çıktı.” demiş. Bakalım işin aslı böyle mi?

 Tablo-1′de ulusal dış borç serüvenini detaylı olarak bulabilirsiniz. AK Parti’nin 2003 başında devraldığı toplam ulusal dış borç 144 milyar dolardan, 2006′da 206,5 milyar dolara çıkmış. Yüzde 43′lük bir artış. Aynı dönemde ülkede meydana getirilen katma değer olarak tarif edebileceğimiz gayri safi milli hasıla (GSMH) ise 181 milyar dolardan 400 milyar dolara çıkmış. Yüzde 120′lik bir artış. Şimdi buyurun ‘bilimselliği kendinden menkul ideolojik yalanın’ analizine:

Piyasa ve özel mülkiyet kavramlarına ideolojik ‘gıcıklığı’ olanlar anlamaz; ancak kabul edelim ki; bir hükümetin çıkarıp indirmeye muktedir olduğu borç sadece kamu borçlarıdır.

İşte görüyorsunuz; 2003-2006 arasında kamu borcu değişmemiş. Üstelik borcun tamamı da orta ve uzun vade. Merkez Bankası’nın (MB) borcu ise zaten 24,4 milyar dolardan 15,7 milyar dolara düşmüş. Bunun da neredeyse hepsi orta-uzun vadeli

TÜRKİYE, IMF’YE 8.5 MİLYAR DOLAR BORÇLU

Türkiye’nin IMF’ye olan borcu, 2003 yılı sonunda 24 milyar 92 milyon dolar seviyesinde iken, 2008 sonu itibariyle 8 milyar 524 milyon dolara geriledi.

Türkiye’nin, IMF’ye borcu 2007 sonunda 7 milyar 158 milyon dolardı.

Hazine Müsteşarlığının Ocak 2009 Kamu Borç Yönetimi Raporuna göre, 2008 yılında, IMF’den kullanım 3 milyar 463 milyon dolar düzeyinde gerçekleşirken, bu dönemde IMF’ye yapılan borç servisi 2 milyar 314 milyon dolar oldu. Söz konusu paranın 1 milyar 916 milyon dolarını ana para, 398 milyon dolarını da faiz oluşturdu.

2003 yılı sonunda 24 milyar 92 milyon dolar seviyesinde bulunan IMF’ye borç stoku, 2004 yılında 21 milyar 507 milyon dolara, 2005 sonunda 14 milyar 646 milyon dolara, 2006 sonunda da 10 milyar 762 milyon dolara, 2007 sonunda da 7 milyar 158 milyon dolara geriledi. Türkiye’nin IMF’ye borç stoku 2008 yılı sonu itibariyle 8 milyar 524 milyon dolar oldu.

DIŞ BORÇ ÖDEMELERİ

Rapordaki merkezi yönetim dış borç ödeme projeksiyonlarına göre, Türkiye, bu yılın kalan 11 ayında 10 milyar 736 milyon dolar dış borç ödeyecek.

Ocak ayındaki 725 milyon dolarlık rakam da dikkate alındığında, Türkiye’nin 2009 yılı dış borç servisi 11 milyar 461 milyon doları bulacak.

Buna göre, şubat ayında 973 milyon dolar, martta 1 milyar 94 milyon dolar, nisanda 623 milyon dolar, mayısta 698 milyon dolar, haziranda 2 milyar 4 milyon dolar, temmuzda 723 milyon dolar, ağustosta 682 milyon dolar, eylülde 1 milyar 878 milyon dolar, ekimde 705 milyon dolar, kasımda 513 milyon dolar, aralıkta da 843 milyon dolarlık dış borç servisi yapılacak.

Rapora göre Türkiye, 2010 yılında 10,9 milyar dolar, 2011 yılında 9 milyar dolar, 2012 yılında 8,1 milyar dolar, 2013 yılında ise 6 milyar dolar dış borç ödeyecek.

IMF TÜRKİYE TEMSİLCİSİ SAMİEİ:TÜRKİYE’NİN DIŞ BORCU, BENZERLERİNDEN DÜŞÜK

 

Uluslararası Para Fonu (IMF) Türkiye Temsilcisi Hossein Samiei, dış borç seviyesine bakıldığında iyi bir konumda olduğu görülen Türkiye’nin dış borcunun, benzer ülkelere göre daha düşük olduğunu kaydetti.

3. Risk Yönetimi Zirvesinde konuşan IMF Türkiye Temsilcisi Hossein Samiei, küresel ekonominin daha da kötüleşmiş durumda olduğunu ve küresel ticaretin de son bir kaç ayda daha da düştüğünü anlattı.

Gelişen ekonomi ülkelerinde borçlanmanın maliyetinin gelişmelerden etkilendiğini ve emtia fiyatlarının düştüğünü ifade eden Samiei, bütün esnekliğe karşın GSMH daha zayıflayacağını ve 2009′da da düşmeye devam edeceğini kaydetti.

2008′in üçüncü ve dördüncü çeyreğinde kayda değer bir düşüş olduğunu belirten Samiei, küresel ekonominin 2009′da yavaşlayacağını tahmin ettiklerini, büyümenin tahminen yüzde 0,5 olacağını dile getirdi.

Dünyada enflasyonun zayıfladığını, 2009 ve 2010′da bu zayıflamanın devam edeceğini tahmin ettiklerini kaydeden IMF Türkiye Temsilcisi Hossein Samiei, “Ancak, ABD ve Japonya gibi ülkeler için deflasyon ortaya çıkabilir” dedi.

Samiei, küresel ekonominin 2009 ve 2010′da yükselmesinin 3 şarta bağlı olduğunu, birinci şartın finansal şartların iyileşmesi, ikinci şartın maliye ve parasal teşviklerin uygulanması, üçüncü şartın ise ABD ve dünyadaki konut satışlarının dengeye gelmesi olduğunu belirtti.

Türkiye ile ilgili olarak ise Hossein Samiei, ülkenin gücünü, eforunu, finansal sektöre vermesi gerektiğini belirterek, büyümenin düştüğünü kaydetti.

AB ülkelerinin performansının da Türkiye ihracatını etkilediğini, Türkiye’nin yeni pazarlarla bu durumu bertaraf edebileceğini vurgulayan Samiei, “Türkiye, yeni pazarlarla performansını kayda değer bir şekilde artırabilir” dedi.

IMF Türkiye Temsilcisi Hossein Samiei, “Türkiye’nin, dış borç seviyesine bakıldığında iyi bir konumda olduğu görülmektedir. Türkiye’nin dış borcu, benzer ülkelere göre daha düşüktür. Bütün esnekliğe karşın GSMH daha zayıflayacak ve tahminlerimize göre 2009′da da düşmeye devam edecek. 2009 sonunda hedeflenen enflasyon rakamı Merkez Bankasının tahminlerinden daha da aşağıda olacak” diye konuştu.

MB’nin zamanında önlemler aldığına dikkati çeken Samiei, Türkiye’nin pahalı kurtarma programlarından kaçınması gerektiğini sözlerine ekledi.